Ergonomics và Lean kết hợp thiết kế công việc phù hợp với khả năng con người và tư duy loại bỏ lãng phí. Khi tư thế, lực, tần suất và bố trí không phù hợp, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với chấn thương mà còn có thao tác thừa, mệt mỏi, lỗi và năng suất thấp.
Ergonomics là gì?
Ergonomics là khoa học điều chỉnh công việc, công cụ và môi trường theo con người. Mục tiêu là giảm tải vật lý và nhận thức, tăng an toàn, chất lượng và khả năng duy trì hiệu suất trong suốt ca làm việc.
Ba cấp độ của Ergonomics
Ergonomics vật lý
Tập trung vào tư thế, lực, nâng hạ, lặp lại, rung động, chiều cao bàn và khoảng với. Đây là nhóm rủi ro thường thấy ở dây chuyền, kho và văn phòng.
Ergonomics nhận thức
Liên quan đến sự chú ý, khối lượng thông tin, ra quyết định, lỗi con người, giao diện máy tính và đào tạo. Hướng dẫn trực quan, cảnh báo rõ và giảm thông tin thừa giúp người vận hành làm đúng ngay lần đầu.
Ergonomics tổ chức
Liên quan đến ca làm việc, phân công, giám sát, teamwork, kế hoạch và mức độ tự chủ. Thiết kế tổ chức tốt giúp giảm mệt mỏi và duy trì cải tiến.
Mối liên hệ giữa Ergonomics và Lean
Lean tìm kiếm dòng chảy và loại bỏ lãng phí; Ergonomics bảo đảm dòng chảy đó không tạo gánh nặng không cần thiết cho con người. Một thao tác phải cúi, với hoặc đi xa là lãng phí chuyển động và cũng là rủi ro công thái học. Vì vậy cải tiến tốt phải đồng thời xem xét an toàn, chất lượng, giao hàng, chi phí và tinh thần người lao động.
8 bước cải tiến công thái học tại hiện trường
- Chọn công việc có khiếu nại, lỗi hoặc tỷ lệ vắng mặt cao.
- Quan sát Gemba, quay video theo quy định và đo tư thế, lực, tần suất.
- Lập bản đồ thao tác và xác định chuyển động không tạo giá trị.
- Đánh giá rủi ro bằng checklist phù hợp với công việc.
- Ưu tiên giải pháp kỹ thuật như điều chỉnh chiều cao, đồ gá, xe đẩy và vị trí dụng cụ.
- Thử nghiệm cùng người vận hành, không áp đặt giải pháp từ bàn giấy.
- Đo lại lỗi, thời gian chu kỳ, mức mệt mỏi và năng suất.
- Chuẩn hóa, đào tạo và audit định kỳ.
Ví dụ cải tiến một trạm lắp ráp
Nếu công nhân phải xoay người để lấy linh kiện, đặt khay trong vùng với thuận tiện, dùng đồ gá định vị và đưa dụng cụ vào vị trí cố định. Giải pháp vừa giảm chuyển động vừa giảm sai lỗi. Hiệu quả cần được xác nhận bằng cycle time, First Time Right và phản hồi của người làm việc.
KPI nên theo dõi
- Tần suất và mức độ rủi ro công thái học.
- Thời gian chu kỳ, lỗi và tỷ lệ làm lại.
- Khoảng cách di chuyển, số lần với hoặc cúi.
- Vắng mặt, khiếu nại cơ xương và mức mệt mỏi.
- Năng suất và chất lượng sau cải tiến.
Kết luận
Ergonomics và Lean nên được triển khai cùng nhau để tạo nơi làm việc an toàn, ổn định và hiệu quả. Liên hệ CiCC để được tư vấn 5S, Kaizen, Lean và cải tiến công thái học theo dữ liệu thực tế. Xem thêm khóa học Lean Six Sigma và tài liệu đào tạo Lean online.
